2. Definicja i znaczenie klastrów proinnowacyjnych we współczesnych Niemczech

Innowacja jest procesem rozciągającym się znacznie ponad zakres normalnego postępu wiedzy technicznej. Innowację zdefiniować można jako następujący w wyniku takiego postępu rozwój nowych produktów i usług.

Zdolność do innowacji jest coraz częściej decydującym czynnikiem konkurencyjności przed-siębiorstw. Tradycyjnie innowacje generowane były w sekwencyjny i liniowy sposób, gdzie nowe pomysły powstawały w zaciszu gabinetów uniwersyteckich, instytutów naukowych lub placówek badawczo-rozwojowych. Stosunkowo niewielką rolę w transferze wynalazków do przemysłu od-grywały w tym modelu tzw. instytucje pośredniczące. Inaczej wygląda to obecnie, gdzie szczegól-ny nacisk kładziony jest na bieżącą współpracę przedsiębiorców, jednostek naukowych i pośredni-ków. Tworzone są systemy innowacyjne, gdzie szczególną rolę odgrywają nieliniowość i sieciowość procesu innowacji.

We współczesnych Niemczech wiodącą rolę źródeł innowacji odgrywają klastry, które definiuje się jako grupę producentów, dostawców, instytutów oraz instytucji, które wyróżniają dwie cechy: wspólna gałąź gospodarki oraz bliskość terytorialna. Te dwa wymiary definiują bezpośrednie i pośrednie stosunki panujące wewnątrz klastrów i generują wyższą produktywność przedsiębiorstw należących do klastra poprzez stwarzanie warunków do wyższej innowacyjności. Wg Portera kla-stry osiągające masę krytyczną (niezbędna liczba firm i innych instytucji tworząca efekt aglomera-cji) i odnoszące niezwykłe sukcesy konkurencyjne w określonych dziedzinach działalności, są charakterystyczną cechą niemal każdej gospodarki narodowej, regionalnej a nawet wielkomiejskiej, głównie w krajach gospodarczo rozwiniętych3.

Dla współczesnych Niemiec charakterystyczne są klastry wysokotechnologiczne będące nieod-łącznym elementem systemów innowacyjnych. Wśród przykładów wymienić można regionalne systemy innowacyjne w Północnej Westfalii i Turyngii oraz klastry biotechnologiczne w Bran-denburgii, jak też klaster medialny w Lipsku i filmowy w Poczdamie. Są to modelowe przykłady struktur gospodarczych w Niemczech sprzyjających konkurencyjności i wysokiej innowacyjności.


3 Porter M. (2000) Location, competition and economic development: Local clusters in a global economy, Economic Development Quartely, Thousand Oaks, February 2000

Rozdział 2. Definicja i znaczenie klastrów proinnowacyjnych we współczesnych Niemczech

Rozdział 3. Obszary działań niemieckiego rządu w zakresie wsparcia transferu wiedzy do gospodarki

Rozdział 4. Kierunki wsparcia sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Niemczech

Rozdział 5. Wspieranie przez państwo współpracy na arenie międzynarodowej

Rozdział 6. Inicjatywy rządu federalnego Niemiec

Rozdział 7. Przykład klastrów biotechnologicznych w Brandenburgii

Rozdział 8. Podsumowanie